Ptasie odchody budowały potęgę królestwa Chincha i były ważnym elementem gospodarki Inków
13 lutego 2026, 10:35Analiza izotopowa kolb kukurydzy z doliny Chincha pokazuje, że już w okresie preinkaskim andyjskim rolnicy systematycznie wykorzystywali ptasie guano, które mogło stanowić fundament potęgi jednego z najważniejszych państw przedinkaskich – królestwa Chincha. Badania opublikowane na łamach PLOS ONE dostarczają pierwszych bezpośrednich dowodów na intensywne stosowanie nawozów morskich w prekolumbijskim rolnictwie wybrzeża Peru. Wyniki sugerują, że kontrola nad guanem mogła mieć strategiczne znaczenie zarówno dla Chincha, jak i później dla imperium Inków.
"Dwulicowa" oksytocyna
20 listopada 2009, 09:42Oksytocyna, zwana dotąd hormonem miłości, jest tak naprawdę hormonem zarówno miłości, jak i nienawiści. Psycholodzy z Uniwersytetu w Hajfie udowodnili bowiem, że działa ona jak ogólny włącznik emocji społecznych. Kiedy skojarzenia danego człowieka są pozytywne, uruchamia zachowania prospołeczne. Gdy są negatywne, pojawią się raczej złośliwa satysfakcja czy zawiść (Biological Psychiatry).
Zapachowy sposób na agresywne mrówki
21 października 2016, 12:56Skórę żab Lithodytes lineatus pokrywają związki "obłaskawiające" mrówki-liściarki z rodzaju Atta. Dzięki temu mogą spokojnie budować gniazdo i rozmnażać się wśród nich.
Astronomowie zauważyli 2 supermasywne czarne dziury, które połączą się w ciągu 100 lat
9 kwietnia 2026, 09:50W centrum niemal każdej dużej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, której masa jest o miliony lub nawet miliardy razy większa, niż masa Słońca. Nie jest jednak jasne, jak czarne dziury osiągają tak gigantyczną masę. Sam proces akrecji otaczającego dziurę materiału jest zbyt powolny. Astronomowie obserwowali już we wszechświecie zderzenia galaktyk, stąd więc narodziła się hipoteza, że ich czarne dziury również mogą się zderzać i łączyć, tworząc w ten sposób supermasywne czarne dziury. W sercu blazara Mrk 501 naukowcy odkryli silny dowód na istnienie tam dwóch czarnych dziur, które połączą się za około 100 lat.
Tanie baterie z papieru
8 grudnia 2009, 18:30Wystarczy zanurzyć kartkę papieru w tuszu wykonanym z węglowych nanorurek i srebrnych nanokabli, by błyskawicznie uzyskać baterię lub superkondensator - stwierdza profesor Yi Cui z Uniwersytetu Stanforda.
Reowirus kontra nowotwór wątroby
16 listopada 2016, 13:11Wirus, który wywołuje u dzieci przeziębienie, może pomóc w walce z pierwotnym nowotworem wątroby. Naukowcy z University of Leeds odkryli, że reowirusy stymulują układ odpornościowy do zabijania komórek nowotworowych. Co więcej same reowirusy są w stanie zabić wirusa zapalenia wątroby typu C, który jest podstawową przyczyną pierwotnego nowotworu wątroby
Medyczna marihuana – brak dowodów, by pomagała w zaburzeniach i uzależnieniach
19 maja 2026, 07:50W ostatnich dwóch dekadach na całym świecie nastąpił gwałtowny wzrost liczby krajów, które zalegalizowały medyczną marihuanę, a miliony pacjentów sięgają po nią w nadziei na ulgę w cierpieniu. Naukowcy z Australii i Wielkiej Brytanii przejrzeli kilka baz danych, poszukując w nich recenzowanych artykułów naukowych opublikowanych pomiędzy 1 stycznia 1980 roku a 13 maja 2025 roku, w których opisano wyniki badań dotyczących przede wszystkim wpływu leczenia kannabinoidami na zaburzenia psychiczne i neurorozwojowe oraz uzależnienia. W ten sposób znaleźli i przeanalizowali wyniki 54 randomizowanych badań obejmujących blisko 2500 uczestników. Wyniki metaanalizy, opublikowane właśnie w Lancet Psychiatry, są dość rozczarowujące dla entuzjastów medycznej marihuany.
Najstarsze ślady czworonożnego kręgowca
7 stycznia 2010, 12:10Dowody zebrane w Górach Świętokrzyskich wskazują, że czworonożne kręgowce nie tylko pojawiły się o 10 mln lat wcześniej, ale i gdzie indziej niż dotąd sądzono. Odciski stóp sprzed 397 mln lat powstały, gdy w rejonie tym znajdował się jeszcze brzeg morza. Autorem znaleziska jest Grzegorz Niedźwiedzki, doktorant w Zakładzie Paleobiologii i Ewolucji na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Paleontolog natrafił na nie w 2002 r. w starym kamieniołomie w pobliżu Kielc.
Największa trójwymiarowa mapa wszechświata sprzed 7 mld lat
15 grudnia 2016, 19:50Międzynarodowy zespół astronomów VIPERS, w którego skład wchodzą polscy naukowcy, zaprezentował właśnie największą trójwymiarową mapę wszechświata sprzed 7 mld lat oraz udostępnił dane niezbędne do jej stworzenia.
Uczeni odkryli nową drogę odpływu cieczy wodnistej z oka. Może to pomóc w leczeniu
24 lipca 2026, 15:00Zespół badaczy z Toronto, kierowany przez Yeni Yücel i Neeru Guptę, od kilkunastu lat dowodzi, że istotną rolę w odpływie płynu z oka odgrywają także naczynia limfatyczne. Wcześniej opisali taką drogę w przedniej części oka. W najnowszej publikacji uczeni opisali odrębną drogę w tylnym odcinku gałki ocznej, nazwaną POLO (posterior ocular lymphatic outflow).
